Wethouders Jan Kees Oppelaar (o.a. Wonen) en Anna van Popering-Kalkman (o.a. Maatschappelijke opvang) roepen het Rijk op om gemeenten meer mogelijkheden te geven om opvangplekken en passende woonzorgvoorzieningen te realiseren, onder anderen voor mensen met verward en onbegrepen gedrag. De huidige praktijk laat zien dat gemeenten, zorgpartijen en woningcorporaties tegen langdurige belemmeringen aanlopen die een blijvende oplossing in de weg staan.

“Mensen met verward en onbegrepen gedrag vallen nu te vaak tussen wal en schip”, aldus de beide Goudse wethouders. “Het gaat vaak om inwoners met een complexe stapeling van problemen, zoals verslaving, psychiatrische aandoeningen, een verstandelijke beperking, trauma of niet-aangeboren hersenletsel, in combinatie met dakloosheid. Juist voor deze groep is een passende en stabiele woonplek met zorg essentieel”.

Oppelaar en Van Popering-Kalkman deden hun oproep vandaag (8 april 2026) tijdens het werkbezoek van minister Mirjam Sterk (Langdurige Zorg, Jeugd en Sport) aan Gouwe Huse. Deze in februari geopende opvanglocatie aan de Voltaweg in Gouda biedt een nieuwe kans aan inwoners die overal zijn vastgelopen. De 5 kleine woningen zijn ontwikkeld om bewoners rust, stabiliteit en passende begeleiding te bieden. Het project is tot stand gekomen dankzij de samenwerking tussen Mozaïek Wonen, Leger des Heils en de gemeente.

Tekort aan alle opvangvormen

In de praktijk van veel Nederlandse gemeenten blijkt dat de gehele keten van opvang, zorg en wonen vastloopt. Er is een tekort aan vrijwel alle vormen van opvangplekken en woningen waar zorg en veiligheid georganiseerd kunnen worden. Hierdoor raken mensen onnodig op straat, met risico’s voor henzelf én hun omgeving. Tegelijkertijd neemt daarmee de kans op passende hulp en behandeling verder af.

Daarnaast zien gemeenten dat zorggeld in toenemende mate wordt gebruikt om woonproblemen op te vangen. Van Popering-Kalkman: “Dit is een ongewenste ontwikkeling, want daardoor kunnen verschillende doelgroepen – zoals statushouders, mensen met verward gedrag, daklozen, vrouwen in de vrouwenopvang en mensen die uitstromen uit beschermd wonen – niet vanuit een stabiele woonbasis aan hun toekomst werken. Om de zorg betaalbaar en effectief te houden, is het daarom van groot belang dat gemeenten beter in staat worden gesteld om sneller passende huisvesting voor deze groepen te realiseren”.

Lokale initiatieven komen vaak moeizaam van de grond, bijvoorbeeld door lange bezwaarprocedures en verschillende wettelijke kaders die niet altijd goed op elkaar aansluiten. Dit leidt tot spanningen tussen het beschermen van individuele belangen en het waarborgen van de veiligheid en leefbaarheid voor de samenleving als geheel.

Meerdere belemmeringen spelen een rol, zoals complexe vergunningstrajecten, financieringsvraagstukken, beperkingen in omgevingsplannen en een overvol elektriciteitsnet.

Meer samenhang en duidelijkheid

Dit speelt niet alleen bij de huisvesting van mensen met verward en onbegrepen gedrag, maar ook bij jongerenopvang en de tijdelijke huisvesting van spoedzoekers. Oppelaar: “Vaak wordt gezegd dat er geen ruimte is, maar in Gouda is het probleem vooral een kwestie van geld. Als het Rijk echt wil dat deze woningen er komen, moet het dus niet alleen regels stellen, maar ook zorgen voor voldoende en blijvende financiering voor woningcorporaties”.

De wethouders roepen de betrokken ministeries daarom op om: meer samenhang en duidelijkheid te creëren in wet- en regelgeving; gemeenten meer instrumenten te geven om opvangplekken te realiseren; belemmeringen in vergunningverlening en financiering weg te nemen; te investeren in voldoende en passende woonzorgvoorzieningen; gemeenten te ondersteunen in het creëren van maatschappelijk draagvlak.

“Als gemeenten willen en moeten wij onze verantwoordelijkheid nemen”, aldus de Goudse wethouders. “Maar daarvoor hebben we wel de juiste randvoorwaarden nodig. Alleen samen met het Rijk kunnen we zorgen dat kwetsbare groepen de zorg en veiligheid krijgen die zij nodig hebben”.