Column Maurits Tompot | Kosterlijke ontdekkingen

Ik herinner dat professor Gout eens met een enorm kompas door de kerk liep om te kijken of de kerk wel georiënteerd lag.
Oriëntering, oriëntatie of oosting is het richten van een bouwwerk op het oosten, waar de zon opkomt. In het geval van de Sint Jan te Gouda is de oriëntatie op het Midden-Oosten, Jeruzalem, en wel op de dag van Sint Jan, 24 juni!
Overigens wordt Christus als het ‘Licht van de Wereld’ en de ‘Zon der Gerechtigheid’ gezien. Vanwege de verwachting van Christus’wederkomst uit het oosten om de levenden en doden te oordelen, is Hij zo afgebeeld in het hoge koor in glas 51 aan de oostzijde .
Het belangrijkste onderdeel van de katholieke eredienst was/is de Mis in het koor, waar de gelovigen vanzelf naar het oosten keken of kijken. Niet alle kruiskerken liggen georiënteerd omdat ze soms moesten worden ingepast in de reeds aanwezige stedelijke bebouwing. Dit is waarschijnlijk wel een reden dat de huidige, vierde Sint Jan zo lang is geworden.
Professor Gout was niet aanwezig op 24 juni, Sint Jansdag in ons godshuis. Mijn kans kwam toen ik had voorgesteld weer eens de zeven getijden diensten te houden zoals men dat eeuwen placht te doen. En dan liefst op of rond Sint Jansdag, 24 juni.
De eerste dienst is de Metten, die soms afgekort werd tot ‘kortemetten’ door ernstige koude. Deze officie begint om 5 uur. De zonsopgang zou op 5.19 uur plaatsvinden en op 21 juni, de langste dag was dat op 5.18 uur, 1 minuutje eerder.
En de zon kwam op, maar zie, de eerste stralen kwamen niet door glas 15, het meest oostelijke glas, maar door de glazen 14 en 13, meer noorden!
Huh! Ik uitte mijn teleurstelling aan de koffietafel bij de eerste slaperige kerkgangers, die echter hun schouders ophaalden. Eén wakkere broeder vond het wel boeiend en vroeg zich af of de aard- of zonnestand wel dezelfde was gebleven sinds 1552. Eén zuster opperde wat later dat misschien het koor bewust was geknikt, zoals dat ook met het hoofd van Christus was gebeurd tijdens Zijn sterven.
Hoog verheven gedachten om over te mediteren tijdens één van de langste dagen van het jaar. Zou het grote uurwerk, het heelal, al eeuwig op de minuut of seconde, op tijd zijn blijven lopen?
Wanneer is de tijd geschapen? Waarop of op wie kan men zich nu oriënteren?
Reageren? [email protected]
Frontfoto is gemaakt door Harry Anders

Laat een reactie achter