Precies 65 jaar geleden werd het grootste deel van Nederland op zondag 1 februari 1953 wakker zonder te weten dat ons land in het zuidwesten was getroffen door de zwaarste natuurramp sinds 1570.

Wat was er gebeurd? In de loop van zaterdag 31 januari 1953 ontwikkelde zich ten noordoosten van Schotland een zeer zware storm met orkaankracht. Dit stormveld lag tussen Schotland en Noorwegen met windkracht 12 uit noordwest tot noord en zorgde ervoor dat het water in de trechter-vormige Noordzee onze kant werd opgestuwd. Bovendien was het springtij waarbij het verschil tussen eb en vloed het kleinste is.

Deltawerken waren er nog niet en ons land was verzwakt uit de Tweede Wereldoorlog gekomen. Dijkverzwaringen waren door de oorlog niet uitgevoerd.

Je kunt het je nu nauwelijks nog voorstellen, maar communicatiemiddelen waren zeer gebrekkig. De radio (tv’s waren er niet) stopte met uitzenden altijd om middernacht. Telefoonverbindingen waren niet goed en van rampenplannen hadden de meeste overheidsbesturen nooit gehoord. Wie het horror-scenario nog eens wil nalezen, kijk hier eens op je gemak: https://gereformeerden.wordpress.com/de-watersnoodramp-van…/

De zee stormde de open Zeeuwse en Zuid-Hollandse wateren binnen. In de vroege ochtend van 1 februari 1953 braken op veel plaatsen de dijken. Op sommige plaatsen stond het zeewater binnen twee uur zo’n drie meter hoog. En het water joeg het land in. Ook de Hollandsche IJssel steeg razendsnel. Op deze googlemap is te zien wat het effect is bij hoog water: https://www.google.nl/…/data=!4m5!3m4!1s0x47c5d2f308937ccf:…

Dordrecht, Capelle en onder meer Moordrecht liepen onder water. Ook Stolwijkersluis aan de overkant van Gouda liep onder (foto 1). De bevolking vluchtte met het vee naar Gouda (foto 2).

Bij Nieuwerkerk aan den IJssel ter hoogte van de Groenendijk werd een gat van 15 meter in de belangrijke Schiedamse Hoge Zeedijk tussen Gouda en Schiedam geslagen. Als die dijk het niet hield zou het hele achterland tot Alphen en Leiden met toen 2 miljoen mensen ondergelopen zijn. De plaatselijke overheid vorderde het schip ‘De Twee Gebroeders’ van Arie Evergroen dat daar toevallig lag. Met meer geluk dan wijsheid werd het schip in één keer door Evergroen in dat gat geparkeerd en vervolgens aan alle kanten met zandzakken versterkt (foto 3).

Gouda ontsnapte ternauwernood aan de overstroming. Het water bij de toen nog open sluis aan de Veerstal stond 3,80 meter boven N.A.P. en stroomde bijna over de gesloten sluisdeuren. Oude Gouwenaars kunnen nu nog navertellen dat het heel griezelig was. Het water bonkte tegen de sluisdeuren die piepten en kraakten. Je kunt het je nauwelijks voorstellen. Ga daar dit weekend eens kijken. Er is een herdenkingssteen ingemetseld.

Iedereen was zich een hoedje geschrokken en de sluis aan de Veerstal werd direct na de ramp dichtgespijkerd. Daarna werd er een stormvloedkering (met de Algerabrug er overheen) in de Hollandsche IJssel bij Krimpen gebouwd die recent op 17 januari jl. nog werd gesloten wegens extreem hoog water. En weer later begonnen de grote Deltawerken die de open wateren afsloten.

Deze watersnoodramp wordt ook wel de St. Ignatiusvloed genoemd (1 februari is de naamdag van de heilige St. Ignatius). In Nederland kostte de ramp aan 1835 burgers het leven. Tijdens de ramp werd nog een baby geboren die – nog niet gemeld bij de burgerlijke stand – ook verdronk. Het dodental kwam daarmee op 1836. Daarnaast veroorzaakte de vloed in Zuidwest-Nederland grote schade aan de veestapel, woningen, gebouwen en infrastructuur. Zo’n 100.000 mensen verloren hun huis en bezittingen. Tienduizenden dieren verdronken, 4500 huizen en gebouwen werden verwoest en 200.000 hectare grond kwam onder zout en brak water te staan.

En nog altijd heel actueel: het stuk van de dijk bij de Veerstal voldoet niet meer. Het Hoogheemraadschap is bezig de dijk in etappes te verbeteren en te versterken. Symbolischer kan het niet zijn.

Auteur en foto’s: Karel Baarspul.

Beeldrechten: Karel Baarspul.

Reageer op dit artikel