Stolpersteine (ook bekend als struikelstenen) is een project van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig (1947, Berlijn). Hij brengt gedenktekens aan op het trottoir voor de huizen van mensen die door de nazi’s verdreven, gedeporteerd, vermoord of tot zelfmoord gedreven zijn. Deze Stolpersteine herinneren onder meer aan Joden, Sinti en Roma, politieke gevangenen, homoseksuelen, Jehova’s getuigen en gehandicapten. Gouda kreeg er zondagmorgen, bij de zevende plaatsing, dertien nieuwe Stolpersteine bij.


Burgemeester Milo Schoenmaker hield om 9u00 op het eerste adres Turfmarkt 79 een toespraak. ,,Een heugelijk iets. De gemeente steunt het Stolpersteineproject van de Stichting Gouds Metaheerhuis al vanaf het eerste uur, de toespraak van onze burgemeester geeft nog eens extra reliëf aan deze steun”, aldus Soesja Citroen van de Stichting Gouds Metaheerhuis afd. Stolpersteine.


Op twee adressen waar de Stolpersteine werden geplaatst, waren dochters en verdere familie van de Joodse Gouwenaars aanwezig. Citroen: ,,Mooi en dapper dat ze erbij waren zijn. Niet-familieleden, maar wel direct betrokkenen zullen op andere adressen erbij zijn”.
Een mevrouw mailde Citroen: ,,Op 24 oktober leg ik altijd een kleine bloemenhulde tegenover hoeve Nooitgedacht. Wanneer er eenmaal huizen staan, weet niemand meer wat daar nog maar zo kort geleden heeft plaatsgevonden. Ik vrees dat de mensen die het na kunnen en vooral willen vertellen er bijna niet meer zijn.”
Citroen: ,,Deze mevrouw doelt op de moord op Andries Samuel van Wijnbergen. Als kind liep ze vaak met haar vader langs de hoeve in de polder, waar nu nieuwe huizen gebouwd worden. Ook voerde hun wandeling hen dan langs de Fluwelensingel 32. Voor haar leeft deze geschiedenis en ze voelt zich er nog altijd bij betrokken.”
Bij de hoeve Nooitgedacht werd Andries Samuel van Wijnbergen bruut vermoord door een Nederlandse SD’er. Velen kennen de naam van de moordenaar, maar deze staat bewust niet op de Stolperstein vermeld. Nu plaatst Gunter Demnig voor de Fluwelensingel 32 een Stolperstein voor accountant van Wijnbergen, die daar met zijn vrouw en dochter woonde. Naast zijn werk was hij gemeenteraadslid. Door zijn huwelijk met een niet-Joodse vrouw was van Wijnbergen vrijgesteld van deportatie door de bezetter, toch werd hij thuis gearresteerd op 23 oktober 1944 en bij de hoeve doodgeschoten. Dit gebeurde bij de Ringdijk op het grondgebied van Moordrecht, nu ligt hier de Provinciale Weg van Gouda. Na zijn dood moesten zijn vrouw en kind onmiddellijk het huis op de Fluwelensingel verlaten. Zijn dochter was aanwezig bij de plaatsing rond 10u15.
Rond 9u00 begon de route op de Turfmarkt 79. Hier kwamen vier gedenksteentjes in de stoep voor Jakob Izak de Leeuw (38), Margaretha de Leeuw-Gompers (34), hun jonge dochter Anna Judik (10) en zoontje Abraham Izak (6). Vervolgens ging de stoet naar de Hertzogstraat 3. Drie Stolpersteine kwamen hier voor Manfred Linder (44), Elsa Linder-Gottlieb (34) en hun zoontje Leopold (7). Circa 9u50 was het gezelschap op de Krugerlaan 149. Op dit adres kwamen twee herdenkingssteentjes voor Anna Witt-Cohn (60) en haar zoon Ernst Witt (32).


Rond 10u15 kwam het gevolg op de Fluwelensingel 32. Daar legde Gunter Demnig een Stolperstein ter gedachtenis aan Andries van Wijnbergen, die in oktober 1944 bij hoeve Nooitgedacht is doodgeschoten in Moordrecht. De herdenking werd afgesloten op de Elizabeth Wolffstraat 5, waar drie steentjes kwamen voor Hertha Neumeyer-Hausdorff (54), haar dochter Valerie Käthe Neumeyer (28) en Max Katz (51).
Stichting Gouds Metaheerhuis afd. Stolpersteine
info: [email protected]
Stolpersteine
Stolpersteine (ook bekend als struikelstenen) is een project van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig (1947, Berlijn). Hij brengt gedenktekens aan op het trottoir voor de huizen van mensen die door de nazi’s verdreven, gedeporteerd, vermoord of tot zelfmoord gedreven zijn. Deze Stolpersteine herinneren onder andere aan Joden, Sinti en Roma, politieke gevangenen, homoseksuelen, Jehova’s getuigen en gehandicapten.
De kunstenaar noemt ze Stolpersteine omdat je erover struikelt met je hoofd en je hart, en je moet buigen om de tekst te kunnen lezen.
Op de stenen zijn, in een messing plaatje, de naam, geboortedatum, deportatiedatum en plaats en datum van overlijden gestanst. De kleine stenen (10 x 10 cm) werden lange tijd alle door de kunstenaar zelf gemaakt en geplaatst. Genoodzaakt door de stormachtige ontwikkeling van het project laat hij zich tegenwoordig door de bevriende beeldhouwer Michael Friedrichs-Friedländer ondersteunen. Incidenteel worden de stenen geplaatst door gemeentelijke stratenmakers. Dit is bijvoorbeeld het geval in Eindhoven, waar het om een zeer groot aantal stenen gaat.
Op 16 december 1992, de vijftigste verjaardag van het bevel van Heinrich Himmler tot deportatie van duizend Roma en Sinti, plaatste Demnig voor het stadhuis van zijn woonplaats Keulen een steen met daarop een messing plaatje met de eerste regels van dit bevel. Op 4 januari 1995 plaatste hij in Keulen de eerste Stolpersteine, toen nog zonder toestemming van de autoriteiten. In mei 1996 plaatste hij, eveneens zonder toestemming, 51 Stolpersteine in de Oranienstraße in Berlin-Kreuzberg. Medio 2016 had hij al 57.000 Stolpersteine geplaatst in 1600 steden en dorpen in twintig landen.
Sinds januari 2015 wordt het project georganiseerd door de stichting Spuren – Gunter Demnig. Deze zal het project voortzetten als Gunter Demnig daartoe zelf niet meer in staat zal zijn.

Laat een reactie achter