De SP in Gouda riep burgemeester en wethouders onlangs op om af te zien van de salarisverhoging van 2,7 procent per 1 juli. De gedachte daarachter is helder: er moet worden bezuinigd, ook op sociaal domein, en dan past het niet dat bestuurders er zelf op vooruitgaan, ook al is het nog minder dan compensatie voor het inflatiepercentage.

Moreel kan ik daar best in meegaan.

Sterker nog, ik heb ooit zelf in 2010 in Vlaardingen een voorstel gedaan de vergoedingen voor raadsleden en wethouders te verlagen. We hadden te maken met de naweeën van de bankencrisis. De financiële situatie was moeilijk en ook daar moesten pijnlijke keuzes worden gemaakt. Samen met de SP diende ik toen een motie in om de raadsvergoeding met 10 procent te verlagen en ook de onkostenvergoeding van de wethouders met een vergelijkbaar bedrag terug te brengen. Die motie haalde het uiteindelijk niet, al kreeg zij steun van raadsleden van links tot rechts. Opvallend genoeg stemden vrijwel alle fracties verdeeld.

Er was destijds echter een belangrijk verschil met de situatie van nu. De wet bood gemeenten toen nog de mogelijkheid om de vergoeding van raadsleden met maximaal twintig procent te verlagen. Vlaardingen had die vergoeding al tien procent lager vastgesteld dan het wettelijke maximum. Er was dus daadwerkelijk nog ruimte om daar nog eens tien procent vanaf te halen. Alleen het salaris en de vergoeding van de burgemeester was uitgezonderd van deze mogelijkheid.

Die ruimte bestaat echter tegenwoordig niet meer; de wetgever heeft er inmiddels bewust voor gekozen om de bezoldiging van politieke ambtsdragers landelijk vast te leggen en gemeenteraden, colleges en burgemeesters kunnen daar niet meer zelf van afwijken. Op zich is daar veel voor te zeggen. Het voorkomt dat politici over hun eigen inkomen beslissen of dat de hoogte van de vergoeding onderdeel wordt van politieke profilering en publieke druk.
Betekent dit dat bestuurders niets kunnen doen? Nee. Iedereen staat het natuurlijk vrij om (een deel van) zijn of haar inkomen aan een goed doel te schenken. Rond diezelfde periode schonk een Rotterdamse PVDA wethouder voor Economie en Haven zijn volledige salaris aan een maatschappelijke instelling. Het betrof overigens wel een vermogende wethouder; natuurlijk kan iemand die in de Quote 500 voorkomt dit ook makkelijk doen. Maar hij wilde daarmee vooral laten zien dat hij alleen gedreven werd door de ambitie om met zijn kennis en ervaring de Rotterdamse haven door die moeilijke periode te helpen. En die ambitie sierde hem natuurlijk. Tegelijkertijd moeten we het ook in het juiste perspectief zien.

Maar zo'n keuze is in de eerste plaats natuurlijk een privézaak. Als lokale politici moeten we ons erbij neerleggen dat we er niet over gaan.
Uitendelijk is dat de kern van deze discussie. Je mag van politici verwachten dat zij oog hebben voor de mensen die het moeilijk hebben. Je mag ook verwachten dat zij zorgvuldig omgaan met publieke middelen. Maar laten we de discussie voeren waar zij thuishoort: over de keuzes die we maken voor onze inwoners. Niet over een salarisverhoging waar wij juridisch helemaal niet over kunnen beslissen.

Toch nog één gedachte. In Den Haag wordt gesproken over ingrepen in de sociale zekerheid. Daar ben ik zelf geen voorstander van. Maar als de politiek vindt dat van anderen offers mogen worden gevraagd, dan hoort daar ook de bereidheid bij om kritisch naar de eigen regelingen te kijken. In dat verband noem ik toch even de wachtgeldregeling voor politici. Wie anderen vraagt in te leveren, moet ook bereid zijn hierin zelf het goede voorbeeld te geven. Dat is een goed principe. Daar is geen motie of oproep aan lokale bestuurders voor nodig!!
 
Peter van der Zwan, fractievoorzitter Gouda Vitaal