Op 24 juni presenteert Koen Goudriaan tijdens een feestelijke bijeenkomst in de Sint-Jan een nieuw boek met de titel Een kerk voor heel de stad. Religieus leven in en om de Goudse Sint-Jan, 1475-1585. Dit boek gaat over de mensen in de Sint-Janskerk, hun godsdienstig leven en de velerlei bedrijvigheid die ermee gepaard ging.
Door de tentoonstelling ‘Beleef het wonder van Gouda’ van 2022 werd duidelijk dat een wetenschappelijke studie over dit onderwerp ontbrak. Een kerk voor heel de stad wil daarin voorzien. De Sint-Jan was de enige parochiekerk in een – naar de maatstaven van die tijd – grote stad. Hoewel er tientallen priesters aan de kerk verbonden waren, gaven de leken er toch vanaf het begin de toon aan. Het beleid van het kerkbestuur – de kerkmeesters – en van de stad was erop gericht de kerk zoveel mogelijk voor alle Gouwenaars open te stellen. In het enorme gebouw stonden dan ook zo’n vijftigtal altaren, die werden onderhouden door ambachtsgilden, geestelijke broederschappen en vooraanstaande families.
Het aantal missen dat er per week werd gevierd, bedroeg minstens honderd, de overvloedige liturgie die hieraan werd gevierd is het onderwerp van één van de hoofdstukken. Andere thema’s betreKen het vermogen en het inkomen van de kerk – de Sint-Jan was arm – , de kunstvoorwerpen en de muziek die in de eredienst een rol speelden, de kerk als begraafplaats en ruimte waarin de doden werden herdacht, en de armenzorg. De studie tekent ook een groepsportret van de pastoors en de vele andere priesters in de kerk.
Gedurende de periode die wordt beschreven (de laatste decennia van de vijftiende en het grootste deel van de zestiende eeuw) onderging het parochieleven niet één, maar twee ingrijpende veranderingen. In de jaren 1515 – 1525 maakte het traditionele middeleeuwse godsdienstige patroon met aandacht voor een groot aantal heiligen plaats voor een verering die zich op Christus concentreerde en waarin de bijbel als het ware nieuw werd ontdekt, maar zónder dat men de katholieke moederkerk vaarwel zei. De tweede overgang was natuurlijk de invoering van de Reformatie na 1572. Het boek maakt bovendien duidelijk wat de blijvende indruk is geweest van de grote kerkbrand van 1552.
Het boek ‘Een kerk voor heel de stad’ wordt gepresenteerd op Sint Jansdag, 24 juni om 20.00 uur in de Sint-Jan. Enkele sprekers zullen op het boek ingaan, onder wie dr. Fred van Lieburg, dr. Gerrit Verhoeven en Mirjam Bikker en er klinkt muziek door Ensemble Piacevole o.l.v. stadsorganist Gerben Budding.