Jerry Afriyie spreekt in Gouda over twaalf jaar activisme tegen Zwarte Piet. Stichting 21 maart organiseert op donderdag 12 november de jaarlijkse Rede van Verdraagzaamheid in de Sociëteit Concordia.

Twaalf jaar na zijn arrestatie tijdens de landelijke sinterklaasintocht in Gouda spreekt activist en dichter Jerry Afriyie op donderdag 12 november opnieuw in Gouda. Op uitnodiging van Stichting 21 maart verzorgt hij de jaarlijkse Rede van Verdraagzaamheid. Onder de titel ‘Hoe Zwarte Piet verdween uit Gouda’ staat de lezing stil bij de resultaten van twaalf jaar activisme en bij wat zijn manier van actievoeren bijzonder maakt.

De lezing vindt plaats twee dagen voordat Sinterklaas dit jaar weer Nederland binnenvaart. Stichting 21 maart organiseert de Rede van Verdraagzaamheid ieder jaar in november, naar aanleiding van de Internationale Dag van de Verdraagzaamheid op 16 november. De Verenigde Naties stelden deze dag in 1996 in, als vervolg op het door UNESCO uitgeroepen Jaar van de Verdraagzaamheid.

Van de campagne naar verandering

Jerry Afriyie werd in 1981 geboren in Ghana. Zijn jeugd voerde hem van Ghana naar Utrecht en vervolgens naar de Bijlmer. Die verschillende leefwerelden vormen de achtergrond van zijn verhaal. In Nederland werd hij bekend als activist en dichter, en als een van de gezichten van Kick Out Zwarte Piet (KOZP). Ook is hij oprichter en coördinator van de stichting Nederland Wordt Beter.

Vanaf 2011 droegen Afriyie en andere activisten met de campagne ‘Zwarte Piet is Racisme’ bij aan een steeds zichtbaarder debat over de traditionele uitbeelding van Zwarte Piet. In 2014 ontstond KOZP. Tijdens de landelijke sinterklaasintocht in Gouda datzelfde jaar werd Afriyie gearresteerd voor het dragen van een T-shirt met de tekst ‘Zwarte Piet is Racisme’. De onrust rond de intocht kreeg landelijke aandacht, onder meer in het NOS Journaal, en maakte de tegenstellingen rond het onderwerp zichtbaar.

De discussie begon niet in Gouda, maar kreeg er wel een nieuwe impuls. Sindsdien is de manier waarop veel Nederlanders naar de sinterklaastraditie kijken veranderd. Op veel plaatsen heeft de roetveegpiet de traditionele Zwarte Piet vervangen.

Mede door Afriyies inzet kreeg racisme dat lange tijd onvoldoende werd erkend meer publieke aandacht. Het debat over Zwarte Piet maakte deel uit van een bredere discussie over uitsluiting en discriminatie. Ook de toeslagenaffaire heeft duidelijk gemaakt hoe ingrijpend institutioneel racisme en discriminerende overheidspraktijken kunnen doorwerken in mensenlevens.

De persoonlijke prijs van activisme

Afriyies inzet heeft hem persoonlijk veel gekost. Hij kreeg te maken met intimidatie en bedreigingen, die ook het leven van zijn gezin beïnvloedden. Over het einde van KOZP op 5 december 2025 zegt hij: “Ik heb de dagen afgeteld zoals gevangenen streepjes zetten op de muur.” Die woorden laten voelen hoe zwaar deze jaren voor hem zijn geweest. Tegelijkertijd spreekt uit zijn uitspraak “Mijn leven begint in 2026” het verlangen naar ruimte voor zichzelf en zijn gezin.

Overtuiging en openheid

Naast zijn activisme geeft Afriyie gastlessen en gaat hij met uiteenlopende groepen, organisaties en instellingen in gesprek over het slavernijverleden en de doorwerking daarvan in de Nederlandse samenleving. Hij spreekt over racisme en ongelijkheid als maatschappelijke vraagstukken én over de betekenis daarvan in het dagelijks leven van mensen.

Kenmerkend voor zijn benadering zijn betrokkenheid en openheid naar anderen. Ook wanneer het onderwerp schuurt, is hij bereid het gesprek aan te gaan. Hij maakt duidelijk waarvoor hij staat, zonder die openheid te verliezen. Zoals Afriyie het zelf verwoordt: “Je kunt niet van een heel land vooruitgang vragen, zonder dat jijzelf meegroeit.”

Praktische informatie

Lezing: Hoe Zwarte Piet verdween uit Gouda – Rede van Verdraagzaamheid
Spreker: Jerry Afriyie
Datum: donderdag 12 november. 20.00 uur
Locatie: Sociëteit Concordia, Gouda
Organisatie: Stichting 21 maart