Afgelopen week werd ik verrast door de mededeling dat PVDA-er Max de Groot de overstap maakte naar de lokale partij GBG. Uiteraard heeft hij het recht om te switchen, maar de verbazing was er bij mij niet minder om. Eerder nam hij al met alle egards afscheid als fractievoorzitter en droeg hij het bekende stokje over aan de jongere generatie, aldus het verhaal op dat moment. Een mooi moment ook wel.

Inmiddels liggen de kaarten anders en is Max dus geswitcht; het lijkt erop dat hij niet over een nacht ijs is gegaan, want in zijn toelichting geeft hij aan dat “de andere lokale partijen zich meer rechts in het politieke spectrum bevinden”. Zelf ben ik niet zo van het links-rechts denken, omdat sociaal beleid doorgaans wordt geassocieerd met links, en conservatief of liberaal meer met rechts. En soms gaan deze stromingen samen.

Maar de uitspraak van Max riep bij mij wel de behoefte op na te gaan of en hoe Gouda Vitaal op een links-rechts spectrum is te positioneren.
Het motto van Gouda Vitaal is sociaal en duurzaam, maar haalbaar en betaalbaar. Gouda Vitaal staat in ieder geval voor een sterk sociaal beleid. Dat bleek al tijdens de energiecrisis in 2022, toen Gouda Vitaal met een 10-puntenplan kwam om inwoners en organisaties te ondersteunen, nog vóórdat het college haar winterplan presenteerde. Het bleek ook bij de wooncrisis, waar wij een motie indienden om naast de maatschappelijke opvang ook economisch daklozen een dak boven het hoofd te bieden, zodat niemand in Gouda hoeft te overnachten in een auto of kelderbox — een voorstel dat door de PvdA echter niet werd gesteund. En sociaal was ook ons verzet tegen de door het college voorgestelde bezuinigingen op WMO en Jeugdzorg, Bezuinigingen die niets te maken hadden met een goede uitvoering, maar vooral waren gericht op eigen verantwoordelijkheid. Alsof dat altijd mogelijk is. Maar verder zijn we voor de bouw van meer betaalbare woningen en steunen we een ruimhartig minimabeleid. Allemaal punten waaruit blijkt dat wij staan voor een sterk sociaal beleid op grond waarvan we wellicht als links worden aangeduid.

Maar daarnaast heeft Gouda Vitaal herhaaldelijk aandacht gevraagd voor het feit dat een grote groep inwoners moeite heeft om rond te komen. En die groep is veel groter dan de doelgroep van sociale minima. Juist daarom waarschuwen wij consequent voor de stapeling van kosten, waaronder ook gemeentelijke lasten. Wij verzetten ons tegen lastenverzwaringen die worden gerechtvaardigd met het argument dat de allerlaagste inkomens wel worden gecompenseerd, terwijl een grote middengroep — werkenden, ouderen en alleenstaanden — buiten die regelingen valt, maar wel steeds opnieuw de rekening betaalt. Is dat dan rechts denken?

Is het rechts denken dat wij gebruikers van de schouwburg wat meer zelf willen laten betalen?
Is het rechts denken dat het niet redelijk is om inwoners plotseling 1650 euro per jaar te laten betalen voor het parkeren van hun auto? Of überhaupt het onredelijk is om hen plotseling een bewonersparkeervergunning te weigeren?
Is het rechts denken dat wij bij nieuwbouw willen vasthouden aan de parkeernorm, ook bij sociale woningbouw?
Is het rechts denken dat ook bewoners van een sociale huurwoning een eigen auto moeten kunnen parkeren?
Is het rechts denken wanneer wij het niet meer uitlegbaar vinden dat statushouders voorrang krijgen bij de toewijzing van schaarse sociale huurwoningen? Uiteraard blijven wij voldoen aan de wettelijke verplichting jegens de aan Gouda toegewezen statushouders om te zorgen voor onderdak. Maar dat kan voorlopig ook op een meer sobere manier.

Financieel risicovolle deal

Maar wellicht heeft voor Max vooral meegespeeld dat GBG de coalitie heeft gesteund bij de 25-jarige overeenkomst voor een AZC met het Centraal Orgaan opvang asielzoekers. Een overeenkomst die een looptijd van 25 jaar kent, terwijl aanvullende financiering slechts voor de eerste vijf jaar is gegarandeerd. Dat is echter geen robuuste sociale afspraak, maar een financieel risicovolle deal voor Gouda, ingegeven door de wens van de coalitie om vooral te laten zien dát men een AZC wil, ongeacht de lange termijngevolgen voor de stad en haar inwoners.

Wie zich socialer noemt dan andere partijen, zal dat niet moeten bewijzen met mooie woorden of profilering, maar met consequent stemgedrag en concrete keuzes. Juist daar laat Gouda Vitaal al jaren zien waar zij voor staat. Ongeacht of anderen dat links of rechts vinden.