Om de opmars van de eikenprocessierups in te dammen legt de gemeente Gouda langs de A12 een ecologische defensielinie aan. De linie bestaat onder meer uit nestkasten en insectenhotels voor natuurlijke vijanden van de harige jeukrups. Ook gaat de gemeente meedoen aan een landelijk onderzoek naar de inzet van zogeheten Vlinderfilterhotels.

De opmars van de eikenprocessierups komt grotendeels vanaf de overkant van de A12 richting Gouda. Dit is te zien in de natuurgebieden zoals de Groene Wal en het Noorderhout. Daarom legt de gemeente langs de snelweg een verdedigingslinie aan. “Als het werkt en we ze daar kunnen tegenhouden, hebben we ook in de rest van Gouda minder last”, licht stadsecoloog Veerle Herzberg toe.

De linie wordt geformeerd door mezenkasten, vleermuiskasten, klimopplanten langs boomstammen, insectenhotels en het inzaaien van geschikt bloemmengsel voor natuurlijke vijanden. Daarnaast wil Gouda in het volgend seizoen meedoen aan een landelijk experiment met Vlinderfilterhotels. Dit zijn een soort cilinders met kleine gaatjes, waarin de bestaande nesten van de eikenprocessierups worden geplaatst. In die nesten zitten niet alleen eikenprocessievlinders, maar ook natuurlijke vijanden zoals sluipwespen en sluipvliegen. Deze nuttige insecten kunnen door de kleine gaatjes naar buiten vliegen. De grotere eikenprocessievlinders kunnen dat niet, waardoor ze zich niet verder kunnen voortplanten.

Natuur aan het werk
Uit eerdere metingen op andere locaties blijkt dat gemiddeld 63 procent van de insecten in de onderzochte nesten een natuurlijke vijand van de eikenprocessierups is. “Dat we zoveel natuurlijke vijanden aantreffen, is heel goed nieuws. Het laat zien dat als je de natuur aan het werk zet, je de eikenprocessierups steeds beter onder controle krijgt. Hoe sterker het natuurlijke evenwicht, hoe minder de mens hoeft in te grijpen”, vertelt stadsecoloog Lukas Groen. “Nu zuigen nu de nesten nog weg, maar als we de natuurlijke vijanden een handje helpen, hoeft dat op den duur hopelijk niet meer”, vult Herzberg aan.

Landelijk onderzoek
Het onderzoek met het Vlinderfilterhotel start volgend jaar in samenwerking met Storix Ecomanagement Systems. Deze zomer al heeft Storix nesten van eikenprocessierupsen uit Gouda meegenomen om te onderzoeken op de aanwezigheid van natuurlijke vijanden. Op basis van deze resultaten kan Gouda besluiten waar de Vlinderfilterhotels het meest effectief zijn.

Jeuk en irritatie
De eikenprocessierups is de harige larve van een nachtvlinder die leeft in eikenbomen. Ze lopen in lange rijen ('processies') achter elkaar aan, waar ze hun naam aan te danken hebben. Het grote probleem met deze rupsen is dat hun ontelbare brandharen bij mensen en dieren hevige jeuk, huiduitslag en irritatie aan ogen of luchtwegen veroorzaken.