De coronapandemie die uitbrak in het vroege voorjaar van 2020, overviel de zorgsector. Ziekenhuizen hadden wel geoefend op virusuitbraken, maar werden verrast door de snelheid waarmee het coronavirus om zich heen greep. Dat zei oud-zorgbestuurder Ernst Kuipers, tijdens de crisis verantwoordelijk voor de spreiding van ernstig zieke patiënten over het land, tegen de parlementaire enquêtecommissie corona.

"Het gebeurde ontzettend snel, en het overkwam ons", zo vatte Kuipers de situatie in die beginfase samen. Zijn eigen ziekenhuis, het ErasmusMC in Rotterdam, was relatief goed voorbereid en had veel beschermingsmiddelen zoals mondmaskers en spatbrillen op voorraad. Achteraf erkent Kuipers dat hij "verzuimd" heeft andere ziekenhuizen in de regio te waarschuwen. Maar: "Zo is de zorg ingericht, iedereen is zelf verantwoordelijk."

De eerste coronabesmetting in Nederland kwam op 27 februari 2020 aan het licht. Maar net als andere medici die voor de enquêtecommissie verschenen, zei Kuipers dat het virus al weken eerder op vrij grote schaal moet zijn rondgegaan.

De mogelijkheid om ernstig zieke coronapatiënten te spreiden, is er gedurende de gehele crisis altijd geweest. In die zin is de gevreesde 'code zwart' uitgebleven, al scheelde het weinig, zei voormalig zorgbestuurder Ernst Kuipers.

"De hoogste piek was in de eerste golf", zei Kuipers. Begin april 2020, kort nadat het kabinet tot de eerste zware lockdown had besloten, zat de zorg "echt aan het randje" van wat Kuipers fase 3 noemt. Zo wordt in de gezondheidszorg een crisissituatie genoemd waarin nergens meer ic-capaciteit is om ernstig zieke patiënten op te vangen en zorgverleners moeten kiezen wie een bed krijgt en wie niet.

"De lockdown had niet een paar dagen later moeten komen", zei Kuipers. Hij sprak van "een zwaar en moedig besluit dat precies op het juiste moment werd genomen".